Sức khỏe phụ nữ và trẻ em

Cách phân biệt nốt sởi và sốt phát ban và phát ban do rubella

Trẻ bị sởi hay bị sốt phát ban là tình trạng thường gặp ở trẻ sơ sinh do chủ yếu là các bé chưa kịp tiêm phòng. Có không ít phụ huynh không phân biệt bệnh sởi và sốt phát ban có sự khác nhau thế nào. Điều này rất nguy hiểm trong việc chăm sóc con nhỏ vì sởi có thể khiến trẻ bội nhiễm gây viêm phổi, tử vong … Sau đây, Bác sĩ chuyên khoa trang suckhoetongquat.com sẽ giúp các mẹ phân biệt bệnh sởi và sốt phát ban, rubella.

Sự khác nhau giữa sốt phát ban và bệnh sởi

Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng khoa Nhi, bệnh viện Bạch Mai, việc phát hiện và phân biệt giữa sốt phát ban và bệnh sởi sẽ giúp ích rất nhiều cho phụ huynh trong việc theo dõi và chăm sóc trẻ mắc sởi. Đây cũng là một trong những yếu tố tích cực làm giảm đáng kể những biến chứng nguy hiểm của bệnh sởi, nhất là biến chứng viêm phổi nặng có thể gây tử vong nhanh chóng ở trẻ bị sởi nặng.

Nguyên nhân gây sốt phát ban hầu hết do nhiễm virus thông thường (70 – 80%), trong đó nhóm virus đường hô hấp luôn chiếm đa số và hầu hết là những virus lành tính.

Còn sởi do virus thuộc giống Morbillivirus của họ Paramyxoviridae. Bệnh Sởi là tình trạng nhiễm vi rút cấp tính với sự lây truyền cao. Sau khi vi rút xâm nhập vào cơ thể, biểu hiện khởi đầu là sốt, viêm kết mạc, chảy nước mũi, ho và có nốt kiplik ở niêm mạc miệng.

Về dấu hiệu bị bệnh

Để phân biệt rõ hai căn bệnh này, PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng lưu ý phụ huynh, hai bệnh đều giống nhau ở thời điểm ủ bệnh. Giai đoạn này, sốt phát ban và bệnh sởi đều có biểu hiện như sốt (sốt nhẹ hoặc sốt cao 38 – 39 độ C), xuất hiện cảm giác mệt mỏi, lừ đừ vì sốt cao, trẻ đau đầu hay nhức mỏi các cơ bắp, biếng ăn, biếng bú, một số trẻ có thể bị nôn ói hoặc tiêu chảy.

Sự khác biệt giữa sốt phát ban và bệnh sởi rõ rệt nhất là vào giai đoạn toàn phát với phát ban rất đặc trưng của bệnh sởi.

– Sốt phát ban thông thường: sau khi giảm sốt, trẻ sẽ bị phát ban, đây là hồng ban dạng mịn và sáng, ít gồ lên mặt da, ban nổi đồng loạt khắp cơ thể của trẻ và sau khi bay thường không để lại dấu tích gì trên da trẻ.

– Phát ban do sởi với tiến trình rất đặc trưng: lúc đầu ban xuất hiện ở sau tai, sau đó lan ra mặt, dần xuống ngực bụng và ra toàn thân. Khi ban sởi biến mất cũng mất dần theo thứ tự đã nổi trên da. Đặc điểm ban sởi là ban dạng sẩn (ban gồ lên mặt da), khi bay sẽ để lại những vết thâm trên da rất đặc trưng thường gọi là “vằn da hổ”. Đặc biệt trẻ bị nhiễm sởi thường có một trong 3 triệu chứng đặc trưng đi kèm đó là triệu chứng chảy nước mũi, ho hay dấu hiệu mắt đỏ.

Chi tiết triệu chứng phân biệt bệnh sởi, sốt phát ban và Rubella

1/ Sự khởi phát

Sốt phát ban có các triệu chứng ban đầu là đau họng, run rẩy, một số trường hợp bị nôn. Bệnh nhân sẽ phát ban trong vòng bốn mươi tám giờ, trên cổ, cánh tay và các phần trên của cơ thể nhưng không có ở mặt.

Bệnh sởi – nhức đầu, mệt mỏi, sổ mũi trong ngày đầu tiên. Từ ngày thứ 2, cơ thể xuất hiện các nốt Koplik – nốt nhỏ, không đều màu trắng xám trên nền đỏ nhạt, có khi chảy máu. Các nốt này thường xuất hiện vài ngày trước khi phát ban và biến mất sau 12 – 18 giờ. Đây chính là những dấu hiệu sớm của bệnh sởi. Trong khi đó, phát ban đến muộn hơn vào ngày thứ ba hoặc đầu vào thứ tư .

Trong khi đó, người mắc bệnh Rubella thường không mệt mỏi, nhức đầu nhẹ, sốt nhẹ, đau họng nhẹ, phát ban từ ngày thứ hai, thứ ba.

2/Tính chất của phát ban

Sốt phát ban

sot-phat-ban

Phát ban này bao gồm các điểm màu đỏ tốt trên nền của một ban đỏ, khó cảm nhận bằng tay do chúng khá mịn và trơn tru. Chúng có thể rời rạc hoặc thành đám. Các nốt ban này có màu đỏ tươi, có thể đi kèm xuất huyết. Điều này là không bao giờ được tìm thấy trong rubella vì nốt phát ban này mất nhiều thời gian hơn để mờ dần, khoảng vài ngày. Ban tồn tại từ 1-5 ngày, nhưng thường gặp nhất là 3 ngày. Sau khi ban bay đi thường không để lại dấu tích trên bề mặt da. Trong khoảng thời gian từ 7 ngày trước phát ban và trong lúc phát ban là thời gian mà người bệnh có khả năng lây bệnh cao nhất.

Bệnh sởi

tre-bi-soi-1

Phát ban là những nốt sẩn nhỏ màu đỏ có thể được cảm nhận bằng ngón tay. Xung quanh vết mụn là một đốm đen xám. Có thể có nhiều nốt sẩn tập trung với nhau, quanh một đốm đen. Ban đầu, phát ban là rời rạc nhưng nhanh chóng hình thành các vệt. Các nốt phát ban có thể xuất huyết.

Rubella

ban moc do rubella

Phát ban xuất hiện là các dấu lấm chấm thô và điểm vàng, có thể trộn với màu hồng. Một số trường hợp dễ gây nhầm lẫn với ban đỏ. Phát ban xuất hiện rời rạc. Phát ban của Rubella khá khác so với sởi và sốt phát ban.

3/ Vị trí của các nốt phát ban

Điều này là quan trọng nhất để phân biệt 3 bệnh này. Tùy từng bệnh mà các nốt phát ban mọc ở những vị trí khác nhau và lặn cũng khác nhau.

Sốt phát ban

Các nốt phát ban của bệnh sốt thường có màu đỏ tươi và không xuất hiện trên mặt. Chúng chỉ xuất hiện từ cổ và lây lan dần xuống phía dưới cơ thể. Bàn chân chính là vị trí cuối cùng nó xuất hiện. Và khi chúng biến mất, chúng cũng lặn dần theo chiều như vậy.

Bệnh sởi

Phát ban do sởi xuất hiện trên trán đầu tiên và lây lan dần xuống dưới. Các nốt phát ban này có màu đỏ thẫm. Trong hai mươi bốn giờ chúng lan đến hai chân và khi chúng lan tới chân là lúc trên mặt bắt đầu mờ dần đi. Các nốt phát ban sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể khi chúng nổi hết ra ngoài. Các nốt phát ban cũng biến mất theo chiều từ trên xuống dưới.

Bệnh Rubella

Các nốt phát ban này có thể được nhìn thấy trên khuôn mặt đầu tiên. Chúng cũng lan từ trên xuống. Tuy nhiên, bạn chỉ có thể nhìn thấy nó ở bàn chân khi các nốt ban đỏ trên cơ thể mờ hết.

4/ Triệu chứng ban đầu

Đau họng là một triệu chứng nổi bật của sốt phát ban đỏ; sổ mũi thuộc về bệnh sởi và đau đầu nhẹ, chảy nước mắt của Rubella. Nôn thường xuất hiện trong bệnh sởi và bệnh sốt phát ban đỏ, run rẩy chỉ có trong ban đỏ. Trong khi ở Rubella có thể không xuất hiện triệu chứng gì mà chỉ phát ban.

5/ Tình trạng của cổ họng

Trong tất cả ba bệnh cổ họng để là nơi xuất hiện các triệu chứng đặc trưng, giúp bạn nhận diện bệnh tốt hơn.

Sốt phát ban

Cổ họng có màu đỏ tươi và có thể được nhìn thấy. Một số trường hợp xuất hiện mủ trên họng và đi xuống từ vòm họng.

Bệnh sởi

Cổ họng của bệnh nhân bị sởi xám xịt và viêm, có biểu hiện sưng, xuất hiện các nốt Koplik – nốt nhỏ, màu trắng trong màu sắc, nằm ​​trên một vết đỏ. Chúng xuất hiện hai ngày trước khi phát ban xuất hiện và tồn tại khoảng 3 – 4 ngày sau đó.

Rubella

Cổ họng không xuất hiện các triệu chứng đỏ hay xám xịt. Tuy nhiên, vòm miệng có màu đỏ hồng . Cổ họng chỉ một chút sưng nhưng không có nốt Koplik.

6/ Tình trạng lưỡi

Sốt phát ban

Lưỡi đỏ như trái dâu tây. Ban đầu, lưỡi có màu đỏ tươi và hơi ráp, nhưng theo tiến triển bệnh, lưỡi trở nên khá trơn tru. Đây thường là triệu chứng của các trường hợp nhẹ.

Bệnh sởi

Trong sởi, lưỡi xám xịt và nhão, không quá màu đỏ như của bệnh nhân bị sốt phát ban. Trong cả hai trường hợp nếu người bệnh bị sốt nhiều, lưỡi có thể bị khô và nứt.

Rubella

Trong rubella, tưa lưỡi có thể bị dày lên và lưỡi có cảm giác bị nhão .

7/ Biểu hiện của mắt

Bệnh nhân bị sốt phát ban mắt không bị viêm, có thể bị đỏ hoặc trắng. Trong khi đó, người bị bệnh sởi mắt thường có triệu chứng viêm, sưng và chảy nước mắt. Còn với Rubella, mắt có triệu chứng viêm nhẹ, màu hơi hồng. Một số trường hợp không xuất hiện triệu chứng này.

8/ Nhiệt độ cơ thể

Sốt, nhiệt độ cơ thể cao là dấu hiệu xuất hiện ở cả 3 bệnh này. Đặc biệt là sốt phát ban và sởi, bệnh nhân thường sốt cao, kéo dài. Trong các trường hợp nhẹ của sốt phát ban, sự gia tăng nhiệt độ không nhiều. Đặc biệt là Rubella cũng tăng nhẹ, đôi khi không tăng hoặc chỉ tăng tạm thời.

Xem thêm: Cách điều trị và chăm sóc trẻ bị bệnh sởitrẻ bị sốt phát ban

Về biến chứng nguy hiểm của sốt phát ban và bệnh sởi

– Sốt phát ban do nhóm siêu vi thông thường hầu hết đều là bệnh lành tính. Trẻ bị sốt phát ban nếu được chăm sóc đúng cách, hợp lý về chế độ dinh dưỡng và cách giữ gìn vệ sinh thân thể thì bệnh sẽ tự khỏi sau 5 – 7 ngày mà không gây nên bất kỳ biến chứng nguy hiểm nào cho trẻ.

– Phát ban do virus sởi có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho trẻ nếu trẻ bệnh không được phát hiện và điều trị kịp thời, nhất là những trẻ có sức đề kháng quá kém như trẻ bị suy dinh dưỡng nặng, trẻ nhũ nhi (trẻ nhỏ dưới 12 tháng tuổi), trẻ đang sử dụng thuốc kháng viêm dạng corticosteroids (như prednisolone, dexamethasone, Medrol…) liên tục và kéo dài. Những biến chứng của sởi thường xảy ra bao gồm: viêm tai giữa cấp chiếm khoảng 10%, biến chứng viêm phổi nặng chiếm khoảng 5%, một số biến chứng nguy hiểm khác tuy ít gặp hơn như biến chứng viêm não chiếm khoảng 1‰, viêm loét giác mạc có thể gây mù lòa và suy dinh dưỡng nặng hậu nhiễm sởi cũng là những biến chứng nặng do bệnh sởi gây ra.
Cách phòng bệnh sởi

– Phòng bệnh bằng vắcxin được khuyến cáo khi trẻ đủ 9 tháng tuổi, theo chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia (gọi tắt là EPI). Tuy nhiên theo các nhà khoa học, việc tiêm một mũi virus duy nhất không đủ tạo ra miễn dịch bền vững và rộng rãi trong cộng đồng vì tỷ lệ trẻ tiêm phòng bệnh bị “sót” cũng như tỷ lệ được miễn dịch của vắcxin này cũng chỉ đạt ở mức 90%. Do vậy, cần phải tiêm nhắc lại mũi thứ 2 lúc trẻ được 18 tháng tuổi, việc tiêm liều thứ 2 có thể tạo miễn dịch đạt tới 99%.

Tìm hiểu về bệnh phát ban do Rubella và bệnh sởi

huu-ich-nhan-biet-dung-benh-soi-truoc-khi-dua-con-vao-vien

Rubella – Bệnh sốt phát ban chủ yếu ở nước ta

Bệnh Rubella hay còn gọi là bệnh sởi Đức, do vi rút Rubella gây ra. Đây là bệnh sốt phát ban lành tính nhưng rất nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai.

Bệnh rất dễ lây lan, chủ yếu là qua đường hô hấp và người nhiễm bệnh là nguồn bệnh duy nhất. Trẻ mắc hội chứng Rubella bẩm sinh sẽ là nguồn truyền nhiễm rất cao cho người tiếp xúc, vi rút có thể đào thải nhiều tháng sau khi sinh.

Những triệu chứng của bệnh Rubella rất nhẹ nên rất khó được phát hiện, đặc biệt ở trẻ em.

Bệnh khởi phát sau 10 ngày đến 15 ngày kể từ lúc tiếp xúc với người bệnh. Triệu chứng thông thường là mệt mỏi, sốt nhẹ, nhức đầu, sưng hạch kéo dài từ 1 – 7 ngày. Những nốt ban màu hồng mịn, bắt đầu từ mặt và nhanh chóng lan xuống thân, sau đó xuống cánh tay và chân trước trước khi biến mất. Ban tồn tại từ 1-5 ngày, nhưng thường gặp nhất là 3 ngày. Trong khoảng thời gian từ 7 ngày trước phát ban và trong lúc phát ban là thời gian mà người bệnh có khả năng lây bệnh cao nhất.

Sự nguy hiểm ở đây là bệnh rất dễ lây lan và nguồn lây bệnh không thể phát hiện được cho đến khi người bị nhiễm có triệu chứng phát ban 7 ngày sau đó. Biện pháp cách ly người bệnh đến thời điểm này cũng được xem là đã quá trễ.

Bệnh Rubella rất nguy hiểm cho phụ nữ mang thai đặc biệt là trong 3 tháng đầu của thai kỳ. 90% phụ nữ mang thai trong 3 tháng đầu của thai kỳ sẽ sinh ra em bé bị hội chứng Rubella bẩm sinh như: điếc, đục thủy tinh thể, tật mắt nhỏ, tăng nhãn áp bẩm sinh, tật đầu nhỏ, viêm não, màng não, chậm phát triển tâm thần, gan to, lách to… Đối với những người bị bệnh cần phải được cách ly một tuần lễ kể từ lúc phát ban để tránh lây nhiễm cho những người tiếp xúc. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh Rubella. Biện pháp phòng bệnh duy nhất là tiêm chủng. Loại vắc xin đang sử dụng hiện nay là vắc xin phối hợp ngừa 3 bệnh: sởi, quai bị, Rubella.

Lịch tiêm chủng của vắc xin ngừa 3 bệnh Rubella, sởi, quai bị được áp dụng như sau: Trẻ em: mũi thứ 1: 12 tháng tuổi; mũi thứ 2: 4-6 tuổi. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản: một liều duy nhất (phụ nữ chỉ được có thai sau khi tiêm vắc xin được 3 tháng).

Phân biệt sởi với các sốt phát ban khác

Ban đỏ xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Ban bắt đầu mọc ở mặt, sau lan ra toàn thân và kéo dài từ 4 – 7 ngày, có những trường hợp bệnh kết thúc trong tình trạng tróc vảy. Trong thời gian mang bệnh, xét nghiệm máu sẽ tháy lượng bạch cầu giảm.

Sự nguy hiểm của bệnh sởi chính là những biến chứng của bệnh, đó là do sự nhân lên của vi rút hoặc do bội nhiễm vi khuẩn gây ra các bệnh viêm tai giữa, viêm phổi, tiêu chảy, viêm thanh quản, phế quản, khí quản và viêm não. Tất cả mọi người chưa mắc bệnh hoặc được gây miễn dịch chưa đầy đủ đều có nguy cơ bị nhiễm bệnh. Trẻ em là đối tượng nhiễm bệnh dễ dàng và có thể xuất hiện những biến chứng nặng nề. Trẻ sinh ra từ những người mẹ đã bị bệnh sởi trước đây sẽ được miễn dịch thụ động do mẹ truyền cho trong vòng 6 – 9 tháng.

Hầu hết tử vong khi bệnh sởi xuất hiện thường không do vi rút Sởi gây ra mà do những biến chứng. Sự lây nhiễm của bệnh Sởi do vi rút từ những giọt nước bọt li ti của người bệnh bắn ra khi nói và người lành hít phải khi tiếp xúc, do vậy bệnh rất dễ lây thành dịch.

Chẩn đoán bệnh thường căn cứ vào triệu chứng lâm sàng và dịch tễ học. Tuy nhiên cách xét nghiệm mẫu bệnh phẩm trong phòng thí nghiệm là đặc biệt cần thiết để phân biệt với các bệnh sốt phát ban khác như Rubella.

Share on Facebook0Pin on Pinterest0Share on Google+1
Leave a Reply