Sức khỏe phụ nữ và trẻ em

Cách phân biệt nốt ban do bệnh tay chân miệng với sốt virus nổi ban

Trẻ bị tay chân miệng thường có những triệu chứng nổi ban đỏ, sốt … khá giống với bệnh sốt virus. Tuy nhiên, bệnh tay chân miệng nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ biến chứng sang thể nặng gây suy tim tử vong, viêm não, phù phổi cấp … Sau đây suckhoetongquat.com xin lưu ý cách phân biệt nổi ban do bệnh tay chân miệng và do sốt virus.

PHÂN BIỆT BỆNH TAY CHÂN MIỆNG VỚI BỆNH SỐT VIRUS PHÁT BAN

Như trường hợp tử vong mới đây ở Hà Nội, bé khởi bệnh với triệu chứng mệt mỏi, nôn, sốt và được chẩn đoán theo dõi sốt virus. Tuy nhiên, một ngày sau bé vẫn không hết sốt, bắt đầu xuất hiện nốt ban đỏ dạng chấm ở bàn tay, nghi mắc tay chân miệng. Sau đó thì có kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm của trẻ dương tính với virus tay chân miệng EV71.

Tiến sĩ Trần Minh Điển, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, chẩn đoán bệnh tay chân miệng dựa chủ yếu vào các biểu hiện lâm sàng, chứ không chờ vào xét nghiệm. Vì thế, bác sĩ, thậm chí người dân có thể phân biệt được 2 bệnh này. Cụ thể:

Sốt virus:

– Bắt đầu từ giai đoạn 6 tháng tuổi là trẻ có thể bị sốt virus, đôi khi sốt cao 38,5 độ, 39,5 độ, sốt liên tục. Dùng thuốc hạ sốt thì trẻ đỡ, nhưng sau đó lại sốt, sốt có thể kéo dài 2-4 ngày, thậm chí là 6 ngày.

– Ngoài sốt, trẻ có thể kèm theo các biểu hiện viêm đường hô hấp trên như: ho, sổ mũi…

– Tuy nhiên xét về toàn trạng thì trẻ vẫn tỉnh táo, chơi tốt, khám không thấy dấu hiệu nhiễm trùng ở họng, phổi, đường ruột…

– Sau khi hết sốt, trẻ có thể nổi ban nhưng ban mỏng, rải rác, nhưng cũng có thể mọc toàn thân, hồng ban xen kẽ, ít dạng sẩn, thường có hạch sau tai.

– Sốt virus có thể tự khỏi trong 2-4 ngày. Trẻ có thể bị sốt virus trở lại với tần xuất 2-3 lần, thậm chí 5-6 lần một năm.

– Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi.

Tay chân miệng:

– Tùy từng thể bệnh mà có biểu hiện điển hình hay không. Trẻ có thể sốt cao liên tục 39, 40 độ C và không đáp ứng thuốc hạ sốt, nhưng có trẻ lại chỉ sốt nhẹ.

Chẳng hạn với thể tối cấp thì bệnh diễn tiến rất nhanh, có các biến chứng nặng như suy tuần hoàn, hô hấp, hôn mê dẫn đến tử vong trong 2-4 ngày. Với thể không điển hình thì dấu hiệu phát ban không rõ hoặc chỉ có vết loét miệng hoặc chỉ có triệu chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp mà không phát ban loét miệng.

– Tuy nhiên, đa phần trẻ sẽ trải qua 4 giai đoạn điển hình của bệnh gồm ủ bệnh, khởi phát (sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng… ), giai đoạn toàn phát (loét miệng, ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, gối…) và giai đoạn lui bệnh. Ngoài ra, dù đang sốt nhưng sờ chân, tay trẻ lại thấy lạnh.

– Trẻ thường phát ban cùng với sốt, trong khi sốt virus là nổi ban sau khi hết sốt.

– 3-5 ngày sau khi khởi bệnh, trẻ hồi phục hoàn toàn mà không có biến chứng.

– Nếu có biến chứng thì thường xảy ra ngay ngày đầu tiên hoặc thứ 2 như viêm não (dấu hiệu tri giác xấu, trẻ nôn thốc nôn tháo…), viêm cơ tim, trẻ mệt xỉu, nhịp tim nhanh…

– Thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt tập trung ở nhóm tuổi dưới 3 tuổi.

Ngoài sốt virus, cũng cần phân biệt tay chân miệng với các bệnh có phát ban da khác như:

– Dị ứng: hồng ban đa dạng, không có phỏng nước.

– Viêm da mủ: đỏ, đau, có mủ.

– Thủy đậu: phỏng nước, gặp ở nhiều lứa tuổi, rải rác toàn thân.

– Sốt xuất huyết Dengue: chấm xuất huyết, bầm máu, xuất huyết niêm mạc.

Cũng vì có một số trường bệnh tay chân miệng không điển hình nên tiến sĩ Điển cũng khuyến cáo, nếu con sốt cao liên tục thì dù là sốt gì cũng nên đưa đi khám ngay. Điều quan trọng là khi bị trẻ sốt, cha mẹ không nên chỉ phụ thuộc vào thuốc hạ sốt mà cần phải cho trẻ ở trong môi trường thoáng khí, lấy khăn ấm lau nách, bẹn, trán… để hạ sốt cho bé.

Với những trường hợp được chỉ định điều trị tại nhà (chỉ loét miệng, có thể kèm theo tổn thương da) thì cha mẹ cần chú ý cung cấp dinh dưỡng đầy đủ, trẻ còn bú cần tiếp tục cho ăn sữa mẹ, hạ sốt cách 6 tiếng một lần, vệ sinh răng miệng. Ngoài ra cần cho bé nghỉ ngơi, tránh kích thích, 1-2 ngày lại tái khám trong 5-10 ngày đầu của bệnh.

Bên cạnh đó, khi thấy có dấu hiệu nặng như: sốt cao hơn 39 độ C, thở nhanh, khó thở, rung giật cơ, chới với, run chi, quấy khóc, bứt rứt khó ngủ, co giật hôn mê… thì cần tái khám ngay.

Với những trẻ nhà xa, không có điều kiện tái khám, có các biểu hiện nặng như mạch nhanh, rung giật cơ, đi loạng choạng, ngủ gà, sốt cao… thì sẽ được chỉ định nhập viện.

Phát hiện sớm bệnh tay chân miệng ở trẻ

phan-do-lam-sang-benh-tay-chan-mieng-o-tre-em-6

Tay chân miệng là một trong những bệnh có nhiều thể khác nhau. Giai đoạn ủ bệnh có thể kéo dài từ 3 – 7 ngày, sau đó đến giai đoạn khởi phát: 1 – 2 ngày và cuối cùng là giai đoạn toàn phát: 3 – 10 ngày. Chính vì giai đoạn ủ bệnh khá dài nên cha mẹ cần phải chú ý để có thể phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời.

Mẹ bé Tin chia sẻ: “Con mình bị bệnh tay chân miệng nhưng lúc đầu chỉ thấy con sốt mà không rõ nguyên nhân, sau đó sốt cao kèm theo quấy khóc. Mình cho con uống hạ sốt và đưa vào viện, bác sỹ khám và kết luận: họng viêm loét, 2 amidal có chấm mủ, không phát hiện ra là bị tay chân miệng nên bác sỹ kê thuốc và dặn theo dõi.

Mình cho con về dùng thuốc theo đơn bác sỹ kê. Con hết sốt nhưng ăn kém và liên tục chỉ vào miệng kêu đau. Lúc này mẹ kiểm tra thì thấy con có những nốt chấm đỏ như bị nhiệt ở lưỡi. Lần này sau khi khám và làm xét nghiệm bác sỹ mới kết luận là bị tay chân miệng”.

Thực tế thì không phải mẹ nào cũng cẩn trọng như mẹ của bé Tin. Mẹ của bé Trường Giang cho biết: “Mình đi làm xa nhà, nên để con ở nhà với ông bà ngoại. Con dù đã bị chân tay miệng vào tháng trước nhưng phần vì kém hiểu biết, phần vì chủ quan nên sau hơn 1 ngày cháu có biểu hiện khác thường và quấy khóc mới được đưa đến bệnh viện và kết quả là phải nằm điều trị 1 tuần trong bệnh viện vì bệnh tay chân miệng”.

Thậm chí, có nhiều mẹ chỉ thấy con sốt mà không có biểu hiện gì khác thường lại đổ tại thời tiêt hoặc có mẹ lại quan niệm rằng: Tay chân miệng là phải khi nào các nốt ban nổi lên ở lòng bàn tay, chân và miệng thì mới là tay chân miệng….

Tuy nhiên, bệnh tay chân miệng có nhiều thể khác nhau. Bệnh không có biểu hiện và diễn tiến giống nhau hoàn toàn ở các bé khác nhau. Nhiều gia đình có cả 2 con bị tay chân miệng nhưng biểu hiện của mỗi một đứa trẻ lại môt khác. Có bé chỉ sốt nhẹ, rồi đau họng, sau đó mới có chấm ban như nhiệt ở lưỡi, và cuối cùng mới lan ra tay, chân và mông. Cũng có những bé thì chỉ sốt nhẹ vào tối hôm trước đến hôm sau khắp chân, tay, miệng đã đầy những vết loét….

Vì vậy, mẹ phải cực kỳ tỉnh táo và theo dõi con sát sao mới có thể phát hiện ra sớm các dấu hiệu bất thường ban đầu. Khi đã phát hiện con có dấu hiệu bất thường rồi cũng không nên chủ quan mà nên đưa con đến bác sỹ khám ngay nhằm phát hiện ra bệnh sớm để thuận tiện cho việc điều trị và theo dõi.

Thông tin thêm về bệnh tay chân miệng ở trẻ em

Bệnh tay chân miệng do siêu vi trùng đường ruột thuộc nhóm Coxasackieviruses và Enterovirus 71 gây ra. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, gặp nhiều nhất là ở trẻ dưới 3 tuổi. Bệnh xảy ra quanh năm, tăng cao từ tháng 2 – 4 và từ tháng 9 – 12 trong năm. Bệnh lây nhanh từ trẻ này sang trẻ khác từ các chất tiết mũi, miệng, phân, nước bọt lúc trẻ bệnh ho, hắt hơi.

Biểu hiện của bệnh tay chân miệng

  • Thời gian ủ bệnh: từ 3 – 6 ngày.
  • Sốt: có thể sốt nhẹ thoáng qua, cũng có thể sốt cao 39- 400C.
  • Đau họng, chảy nước bọt liên tục.
  • Biếng ăn hoặc bỏ ăn.
  • Khó ngủ, quấy khóc, run chi, giật mình nhiều một cách bất thường.
  • Sang thương da, niêm chủ yếu nằm ở miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông.
  • Sang thương ở miệng đa số là những vết loét đỏ (do các bóng nước vỡ ra), đường kính 2-3mm ở vòm
  • họng, niêm mạc má, nướu răng, lưỡi.
  • Sang thương ở da: thường là bóng nước, có đường kính 2 – 10mm, hình bầu dục, hoặc hơi tròn, nổi cộm hay ẩn dưới da trên nền hồng ban, không đau, khi bóng nước khô để lại vết thâm da.

Chú ý: có một số trường hợp không điển hình chỉ có loét miệng, sang thương da rất ít, hoặc không rõ ràng dạng bóng nước, mà chỉ là dạng chấm hoặc hồng ban.

Các triệu chứng khi có biến chứng

Triệu chứng thần kinh: rung giật cơ, bứt rứt, lừ đừ, chới với, yếu chi, co giật, hôn mê.

Triệu chứng của đường hô hấp và tim mạch: thường xuất hiện khi bệnh trở nặng: mạch nhanh, da nổi bông, tay chân lạnh, thở nhanh hơn bình thường, sùi bọt hồng ở miệng.

Các xét nghiệm cần làm: chỉ làm các xét nghiệm theo chỉ định của BS: công thức máu, đường máu, khí máu, X-quang phổi…

Phân độ nặng của bệnh:

Độ 1: chỉ có loét miệng và hoặc sang thương ở da.
Độ 2: rung giật cơ, bức rức, chới với.
Độ 3: yếu liệt chi, liệt các dây thần kinh sọ, co giật, hôn mê.
Độ 4: suy hô hấp, phù phổi, tăng huyết áp, trụy mạch.

Phân biệt với các bệnh khác:

Dị ứng da: sang thương hồng ban đa dạng nhiều hơn bóng nước.
Viêm da mủ: sang thương đau, đỏ, có mủ, không có sang thương trong niêm mạc miệng.
Thủy đậu: sang thương có nhiều lứa tuổi và rải rác toàn thân, không tập trung đặc biệt ở một vùng nào.

Biện pháp điều trị

Nguyên tắc:

  • Điều trị triệu chứng: Theo dõi sát, phát hiện sớm các triệu chứng của biến chứng để cho trẻ nhập viện.
  • Điều trị tại nhà: chỉ điều trị tại nhà những trẻ bị bệnh tay chân miệng độ I.
  • Hạ sốt, giảm đau: dùng paracetamol 10 -15mg/kg cân nặng/ mỗi 4 – 6 giờ, chỉ sử dụng khi trẻ sốt từ 38oC trở lên.
  • Vệ sinh răng miệng bằng cách cho trẻ súc miệng với nước muối pha loãng.
  • Nghỉ ngơi.
  • Sử dụng thêm các vitamin C, vitamin PP, vitamin A và kẽm theo toa bác sĩ để hỗ trợ cho da, niêm mạc mau lành.
  • Dùng kháng sinh theo toa bác sĩ khi có bội nhiễm.
  • Tái khám mỗi 1-2 ngày trong 7 ngày đầu của bệnh.

Theo dõi các dấu hiệu nặng: khi có một trong các triệu chứng sau: sốt cao trên 39oC, giật mình liên tục, run chi, chới với, quấy khóc, bứt rứt, co giật thì người nhà cần đưa bé vào bệnh viện ngay.

Dinh dưỡng trong bệnh tay chân miệng

Trẻ bị bệnh tay chân miệng thường rất biếng ăn, thậm chí có thể bỏ ăn do các vết loét trong niêm mạc miệng gây đau. Vì vậy, thức ăn cho trẻ cần chọn lựa sao cho mềm, mịn, mát lạnh nhằm tạo cảm giác dễ chịu khi thức ăn, thức uống đi ngang qua vết loét. Như vậy, những thực phẩm có thể dùng cho trẻ là: bột dinh dưỡng, sữa, sữa chua, phô mai, bánh Flan, tàu hủ đường…

Nếu trẻ ăn kém, nên cho trẻ ăn nhiều lần hơn lúc bình thường để tránh tình trạng hạ đường huyết có thể xảy ra. Cần chú ý muỗng (thìa) dùng để đút cho trẻ nên tránh những loại có cạnh sắc bén, để không đụng vào các vết loét ở đầu lưỡi và môi làm bé đau dẫn đến sợ hãi, không ăn. Khi trẻ giảm bệnh (thường là sau 4 – 5 ngày) nên cho bé ăn trở lại bình thường, không kiêng khem.

Những điều mẹ nên biết khi chăm sóc và phòng ngừa con bị tay chân miệng

Một vài lưu ý dưới đây mẹ cần biết để giúp con có thể phòng tránh và chữa trị hiệu quả bệnh tay chân miệng nhé!

“Vắc xin” phòng bệnh tay chân miệng cho trẻ chính là xà phòng

Mẹ của bé Trường Giang – 16 tháng tuổi (Hà Nội) chia sẻ: Chỉ trong có hơn 2 tháng mà con mình bị tay chân miệng tới tận 2 lần. Đã dặn ông bà rửa tay nhiều lần cho cháu khi cháu đi chơi và cho nhập viện ngay khi con quấy khóc nhiều (vì điều kiện mẹ làm ở xa nhà). Vậy mà còn vẫn mắc bệnh khiến mẹ rất lo lắng và mệt mỏi.

Trên thực tế thì Trường Giang chỉ là một trong số rất nhiều các bé bị tái lại bệnh tay chân miệng. Có nhiều mẹ lo lắng khi con mình đã bị năm trước rồi không biết năm sau có bị lại hay không? Và làm sao có thể giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh.

Tới nay, tay chân miệng là một bệnh dịch chưa có vắc xin để điều trị. Nhưng một biện pháp được coi là vắc xin hữu hiệu để ngăn ngừa căn bệnh này các mẹ nên biết đó chính là rửa tay bằng xà phòng.

Rửa tay bằng xà phòng là một việc mới nghe qua thì tưởng đơn giản nhưng không phải mẹ nào cũng biết cách rửa tay cho con sao cho đúng và rửa vào những thời điểm nào để ngăn ngừa bệnh một cách hiệu quả nhất?

Các nhà khoa học cho rằng: Rửa tay thường xuyên là một cách tốt nhất để tránh bị bệnh và lan bệnh cho cơ thể. Theo đó thì, những thời điểm cần phải rửa tay bằng xà phòng cho bé là: Trước và sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh, ho hoặc hắt hơi vào tay, sau khi vui chơi hoặc tiếp xúc ở những nơi công cộng hoặc bất cứ khi nào bạn cảm thấy tay của con bẩn.

Rửa tay phòng ngừa bệnh tay chân miê

Tốt nhất nên rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước đang chảy cho bé theo những bước sau để hạn chế bệnh tay chân miệng

Bước 1: Làm ướt bàn tay, lấy 3 – 5ml dung dịch rửa tay hoặc chà bánh xà phòng lên lòng và mu hai bàn tay. Xoa hai lòng bàn tay vào nhau cho xà phòng dàn đều.

Bước 2: Đặt lòng và các ngón của bàn tay này lên mu bàn tay kia và chà sạch mu bàn tay và kẽ các ngón tay (từng bên).

Bước 3: Đặt lòng hai bàn tay vào nhau, chà sạch lòng bàn tay và kẽ ngón tay.

Bước 4: Móc hai bàn tay vào nhau và chà sạch mặt mu các ngón tay.

Bước 5: Dùng lòng bàn tay này xoay và chà sạch ngón tay cái bàn tay kia và ngược lại.

Bước 6: Chụm đầu các ngón tay của bàn tay này và chà sạch đầu các ngón tay vào lòng bàn tay kia và ngược lại. Rửa sạch tay dưới vòi nước, sau đó dùng khăn sạch thấm khô tay.

Đừng quá lo lắng khi con bị bệnh tay chân miệng

Đối với các mẹ có con bị tay chân miệng chắc hẳn các mẹ sẽ rất lo lắng. Tuy nhiên, bạn cũng không nên vì quá lo lắng mà làm ảnh hưởng đến việc chăm sóc con.

Cần phải đảm bảo rằng: Con được bác sỹ thăm khám kịp thời để chẩn đoán chính xác về tình trạng bệnh. Có nhiều mẹ tỏ ra không yên tâm khi có con bị tay chân miệng mà bác sỹ lại bảo cho về theo dõi tại nhà vì mẹ cho rằng: Không phải chuyên môn thì mẹ khó mà biết được bệnh có nặng lên hay không?

Tuy nhiên, hãy lấy làm vui mừng, vì bạn sẽ không phải vất vả để “chiến đầu” với sự quá tải ở các bệnh viện như hiện nay và một khi con được điều trị tại nhà có nghĩa là bệnh của bé ở thể nhẹ, chưa có gì đáng lo ngại.

Do chưa có thuốc đặc trị nên bệnh tay chân miệng đã trở thành một căn bệnh lây nhiễm phổ biến ở trẻ em hiện nay. Chính vì vậy, hãy chăm sóc tốt cho bé ở các khâu từ vệ sinh, đến dinh dưỡng để bé có thể phòng tránh và hồi phục một cách nhanh chóng nếu đã mắc bệnh.

Các mẹ nên cập nhật thêm nhiều thông tin, cũng như kinh nghiệm xung quanh căn bệnh này. Nếu đã có con nhiễm bệnh thì cũng dừng quá nôn nóng mà phải thật bình tĩnh và đưa bé đến các cơ sở y tế thăm khám và điều trị, các mẹ nhé!

Share on Facebook0Pin on Pinterest0Share on Google+0
Leave a Reply